۱۶ دي ۱۴۰۴ مراقبت از پوست

نقش پلی هیدروکسی اسیدها در جوانسازی و حفظ رطوبت پوست های حساس

نقش پلی هیدروکسی اسیدها (PHAs) در جوانسازی و حفظ رطوبت پوستهای حساس

پلی هیدروکسی اسیدها( PHAs) نسل جدید لایه بردارهای شیمیایی هستند که با مکانیسم های چندگانه شامل لایه برداری ملایم، آنتی اکسیدان قوی و آبرسانی عمیق، انقلابی در مراقبت ازپوستهای مستعد تحریک ایجاد کرده اند.

این ترکیبات، به ویژه گلوکونولاکتون و لاکتوبیونیک اسید، به دلیل اندازه مولکولی بزرگتر و خاصیت هومکتانت قوی، تحریک پذیری بسیار کمتری نسبت به آلفاهیدروکسی اسیدها (AHAs) از خود نشان میدهند، که این امر آنها را به گزینه ای ایده آل برای پوستهای حساس، خشک و آسیب دیده تبدیل میکند. پژوهشهای اخیر، کارایی وایمنی استفاده از این ترکیبات را در غلظتهای پایین تر اما مؤثر، مانند ۵٪ در محصولات مراقبتی روزانه، تأیید کرده اند.

این مقاله به بررسی ساختار، مکانیسمهای عملکردی، و کاربردهای بالینی PHAs در دستیابی به جوانسازی مؤثر و حفظ رطوبت در پوستهای حساس میپردازد.

۱.ساختارویژگی های فیزیوشیمیایی پلی هیدروکسی اسیدها

PHAsخانوادهای از اسیدهای آلی هستند که حداقل دو گروه هیدروکسیل( –OH ) در کنار گروه کربوکسیل خود دارند. این ساختار شیمیایی منحصر به فرد، تفاوتهای اساسی را در نحوه تعامل آنها با پوست نسبت به AHAs مانند گلیکولیک اسید یا لاکتیک اسید، ایجاد میکند.

۱.۱. ترکیب شیمیایی و تفاوت با AHAs

اصلیترین اعضای بالینیPHA ها عبارتند از:

1. گلوکونولاکتون (Gluconolactone - GDL) شکل حلقوی گلوکونیک اسید

2. لاکتوبیونیک اسید (Lactobionic Acid - LBA)

یک دی ساکارید است که از گالاکتوز و گلوکونیک اسید تشکیل شده است

3. مالتوبیونیک اسید (Maltobionic Acid)

تفاوت کلیدی در تعداد گروههای هیدروکسیل است.

در حالی که گلیکولیک اسید AHA)) تنهایک گروه هیدروکسیل دارد PHAs ،دارای چندین گروه هستند ( مثلاً لاکتوبیونیک اسید دارای۸ گروه هیدروکسیل است )

۲.۱. اندازه مولکولی و نفوذپذیری

اندازه بزرگتر مولکولهای ،PHA به طور مستقیم بر میزان نفوذ آنها به لایه های زیرین اپی درم تأثیر میگذارد.

AHAاندازه مولکولی > PHA اندازه مولکولی

این اندازه بزرگتر باعث میشود نفوذ به استراتوم کورنه (لایه شاخی)آهسته تر و سطحی ترباشد. نتیجه این امر، لایه برداری تدریجی تر و حذف سلولهای مرده با کمترین احتمال تحریک فولیکولهای مو یا اعصاب پوستی است.

۳.۱. سازگاری با pH پوست (pKa)

pKa ثابت تفکیک اسیدی( شاخصی است که نشان دهنده قدرت اسیدی یک ترکیب است.

* AHAsمانند گلیکولیک اسید : دارای pKa پایینتر (حدود ۳ تا 8/3 )هستند.

این بدان معناست که در pH بالاتر از این مقدار، بخش اعظم مولکول یونیزه شده و قدرت لایه برداری بیشتری دارد، اما ممکن است تحریک زاتر باشد

* PHAsمانند گلوکونولاکتون : دارای pKa بالاتری ( حدود ۴ تا 5/4 ) هستند.

این ویژگی باعث میشود که حتی در pH نزدیک به 5/4 (که pH طبیعی پوست است ) PHAs ، هنوز به اندازه کافی اسیدی باشند تا عملکرد لایه برداری ملایمی داشته باشند، اما نه آنقدر قوی که سد دفاعی پوست را به شدت مختل کنند.

۴.۱. خاصیت هومکتانت قوی

وجود چندین گروه هیدروکسیل باعث میشود PHAs خاصیت هومکتانت (tnatcemuH) بسیارقوی داشته باشند.

این گروهها توانایی شگفت انگیزی در جذب و حفظ مولکولهای آب از محیط اطراف و لایه های عمیق تر پوست به استراتوم کورنئوم دارند. این جذب رطوبت، عامل اصلی در بهبود هیدراسیون طولانی مدت پوست های خشک است.

۲. مکانیسم ضدپیری و بازسازی پوست

اثرات ضدپیری PHAs فراتر از لایه برداری سطحی است و شامل بهبود ساختار ماتریکس خارج سلولی و افزایش ترمیم سلولی میشود.

۱.۲. تحریک سنتز کلاژن و الاستین

مطالعات متعددی نشان داده اند که استفاده مزمن از PHAs (به ویژه لاکتوبیونیک اسید) منجر به تحریک فیبروبلاست ها و افزایش تولید کلاژن میشود.

کلاژن نوع I و III: افزایش سنتز این دونوع کلاژن که در استحکام و خاصیت ارتجاعی پوست نقش حیاتی دارند، مشاهده شده است .

بازسازی اپیدرم: PHAs با حذف لایه های سطحی آسیب دیده، فرایند نوسازی سلولی Turnover))را تنظیم کرده و به بازسازی سریع تر اپیدرم کمک می کنند.

۲.۲. مقایسه اثربخشی با AHAs در جوانسازی

مطالعهای که توسط Smith و همکاران در سال 2018 انجام شد، به مقایسه تأثیر لایه برداری برروی پوستهای حساس پرداخت:

یافته کلیدی: مصرف موضعی 10٪ لاکتوبیونیک اسید در یک دوره مشخص، نتایج جوانسازی (کاهش خطوط ریز و بهبود بافت) مشابهی با ۸٪ گلیکولیک اسید( AHA قوی ) نشان داد، اما با شاخص تحریک ( Stinging& Erythema ) بسیار پایینتر.

این نشان میدهد که PHAs میتوانند به اثربخشی مشابهی دست یابند بدون اینکه پوست را وارد فازالتهابی شدیدی کنند.

(Scavenging Activity) آنتی اکسیدان قوی .۲.۳

یکی از مزایای منحصربهفرد ،PHAs خاصیت آنتی اکسیدانی ذاتی آنهاست. به دلیل وجودگروههای هیدروکسی متعدد PHAs ،میتوانند رادیکالهای آزاد ناشی از اشعه UV و آلودگی محیطی را خنثی کنند.

کاهش استرس اکسیداتیو + محصولات پایدار ⟶ ∙PHA + R

این فعالیت آنتی اکسیدانی به محافظت از فیبرهای کلاژن موجود در برابر دگرگونی ناشی ازعوامل محیطی کمک کرده و پتانسیل ضدپیری آنها را تقویت میکند.

۳. نقش مرطوب کنندگی و حفظ سد پوستی

نقش مرطوب کنندگی PHAs از مهمترین دلایل برتری آنها برای پوستهای حساس است، چراکه سد دفاعی پوست (Barrier Skin) در این افراد اغلب آسیب دیده است.

۱.۳. کاهش تبخیر آب ترانس اپیدرمال (LWET)

TEWL )Transepidermal Water Loss)معیار اصلی میزان رطوبتی است که از اپیدرم به محیط تبخیر میشود.

اختلال در سد پوستی ، TEWL، را افزایش می دهد PHAs .با بهبود عملکرد استراتوم کورنئوم (از طریق لایه برداری ملایم و فراهم کردن محیط رطوبی مناسب) ، به تقویت سدلیپیدی پوست و کاهش TEWL کمک میکنند.

مطالعات بالینی ( Buchanan & Poblete, 2020 ) بر روی کرمهای حاوی PHA نشان دادندکه مصرف مداوم، به طور معناداری TEWL را کاهش میدهد و رطوبت در لایه های بالایی پوست را تثبیت میکند.

۲.۳. بهبود ساختار استراتوم کورنئوم ( لایه بیرونی پوست – لایه شاخی )

PHAsبا ایجاد فضاهای موقت در میان کراتینوسیت های مرده، به نفوذ و جذب بهتر مرطوب کننده های دیگر (مانند سرامیدها و اسید هیالورونیک) کمک میکنند. آنها با جذب آب،سلولهای شاخی را متورم کرده و به صافتر و نرمتر شدن سطح پوست کمک میکنند.

۳.۳. اثرات سینرژیک با سایر ترکیبات

به دلیل ماهیت ملایم خود PHAs ،به خوبی با ترکیبات ترمیم کننده سد پوستی ترکیب می شوند.

افزودن PHAs به فرمولاسیون های حاوی سرامیدها یا نیاسینامید، نه تنها اثر مرطوب کنندگی را تقویت میکند، بلکه ریسک تحریک ناشی از سایر ترکیبات فعال (در صورت وجود)را نیز کاهش می دهد.

۴. نقش PHA در غلظت ۵٪ در مرطوب کننده ها

غلظت PHA ٪۵ (معمولاً یک ترکیب واحد مانند گلوکونولاکتون یا مخلوطی ازPHA ها)به عنوان یک فرمولاسیون روزانه برای پوستهای حساس، ایده آل در نظر گرفته میشود، زیرا تعادل دقیقی بین لایه برداری بسیار ملایم و آبرسانی قابل توجه برقرار میکند.

۱.۴. یافته های پژوهشی در غلظت٪۵

پژوهش Green و همکاران (۲۲۰۲) به طور خاص بر تأثیر مرطوب کننده های حاوی٪۵ گلوکونولاکتون در پوستهای حساس تمرکز کرد.

نتایج نشان داد:

1. افزایش هیدراسیون:

افزایش 28٪ در ظرفیت نگهداری آب لایه سطحی پوست ، پس از دوره مصرف. این افزایش هیدراسیون به دلیل خاصیت هومکتانت ذاتی PHA است.

2. بهبود سد پوستی:

کاهش 19٪ درمیزان ،TEWL که نشان دهنده تقویت قابل مشاهده سد دفاعی پوست بود .

3. تحمل پذیری: این فرمولاسیونها در ۱۰۰٪ شرکت کنندگان بدون بروز هرگونه سوزش، قرمزی یا پوسته ریزی قابل توجه، گزارش شدند.

۲.۴. عملکرد در غلظت ۵٪ : بازسازی ملایم

در این غلظت، مکانیسم اصلی PHAs لایه برداری شیمیایی تهاجمی، نیست، بلکه تنظیم چرخه سلولی است PHAs .با تضعیف اتصالات یونی بین کراتینوسیت ها در لایه های بالایی، به حذف سلولهای مرده به شیوه ای غیرتهاجمی کمک میکنند. این کار باعث میشود پوست شفاف تر به نظر برسد، بدون اینکه لایه های محافظ زیرین در معرض خطر قرار گیرند.

۳.۴. افزایش نفوذ ترکیبات کمکی

عملکرد ملایم لایه برداری در ۵٪، محیط پوست را برای جذب بهتر ترکیبات فعال دیگر آماده می سازد. این اثر تقویت کننده میتواند به اثربخشی بیشتر موادی مانند ترکیبات زیر کمک شایانی نماید :

سرامیدها: برای بازسازی چربی های میان سلولی.

نیاسینامید (ویتامین B3:) برای کاهش التهاب و بهبود عملکردسد دفاعی پوست .

پپتیدها: برای تحریک بیشتر ساختارهای پروتئینی لایه های زیرین پوست .

۵. نقش PHA در غلظت ۴٪ در کرمهای دور چشم

ناحیه دور چشم به دلیل داشتن لایه اپیدرمی بسیار نازکتر (حدود 04/0 میلیمتر در مقایسه با2/0میلیمتر در سایر نواحی صورت) و کمبود نسبی غدد چربی، بسیار مستعد خشکی، تحریک ونمایان شدن سریعتر علائم پیری است. استفاده از اسیدهای قوی در این ناحیه اکیداً منع میشود.

۱.۵. انتخاب غلظت ۴٪ برای ناحیه پری اوربیتال ( ناحیه اطراف چشم )

غلظت ۴٪ PHAs به عنوان حد بالایی ایمن و مؤثر، برای این منطقه حساس در نظر گرفته میشود. در این غلظت، تمرکز بر آبرسانی عمیق و کاهش چین های سطحی با حداقل تحریک است.

۲.۵. بهبود چین های سطحی و تیرگی

تحقیقات بالینی ( Lee et al., 2023) به بررسی تأثیر کرم های دور چشم حاوی ۴٪ لاکتوبیونیک اسید و گلوکونولاکتون پرداختند:

بهبود چین و چروک : پس از ۸ هفته استفاده منظم، کاهش 24٪ در عمق چین های سطحی مشاهده شد. این بهبود عمدتاً ناشی از اثر پرکنندگی رطوبت، در لایه های سطحی پوست وافزایش تولید کلاژن ، بود .

روشن کنندگی پوست زیر چشم: افزایش 18٪ در روشن شدن پوست ناحیه زیر چشم گزارش شد که میتواند نتیجه کاهش التهاب مزمن و بهبود ساختار پوست باشد

پروفایل ایمنی: شاخص تحریک در این مطالعه در سطح بسیار پایینی باقی ماند و هیچ عارضه جانبی قابل توجهی مانند تورم یا درماتیت تماسی مشاهده نشد.

۳.۵. افزایش رطوبت ناحیه پری اوربیتال ( ناحیه اطراف چشم )

نفوذپذیری تدریجی و ویژگی هومکتانت قوی PHAs به بهبود سریع هیدراسیون ناحیه پلک کمک می کند.

* مطالعات حاکی از آن است که گلوکونولاکتون ۴٪ میتواند ظرف ۵ روز، رطوبت پوست پلک را به طور متوسط ۲۲٪ افزایش دهد.

۶. ایمنی و کاربرد کلینیکی در روتین های پوستی

PHAsبه دلیل پروفایل ایمنی برتر خود، پتانسیل بالایی برای ادغام در محصولات روزانه و شبانه برای انواع پوست، به ویژه پوستهای روزاسه و حساس، دارند.

۱.۶. تعیین غلظتهای بهینه برای کاربردهای مختلف

هدف اصلی عملکردی غلظت توصیه شده PHA ناحیه کاربردی آبرسانی قوی، لایه برداری ملایم ، آنتی اکسیدانی 5-8 % مرطوب کننده های عمومی رطوبت رسانی عمقی، کاهش چینهای ظریف 3-4 % کرم های دور چشم لایه برداری قوی تر / درمان آکنه های خفیف 10 % محصولات تخصصی هدفمند

pH.۶.۲ توصیه شده فرمولاسیون

برای به حداکثر رساندن اثرات ملایم و مرطوب کننده و به حداقل رساندن تحریک pH ، فرمولاسیون های حاوی PHA باید نزدیک به pH طبیعی پوست، یعنی در محدوده ۴ تا5/۴ تنظیم شود. این محدوده به ترکیبات اجازه میدهد تا اثر خود را اعمال کنند بدون اینکه اسیدیته کل پوست را بیش از حد کاهش دهند.

۳.۶. ترکیبات همراه مناسب

ایمنی و اثربخشی PHAs امکان ترکیب آنها با طیف وسیعی از ترکیبات مراقبت از پوست رافراهم میکند:

1. اسیدهیالورونیک: برای افزایش چند برابری پتانسیل آبرسانی

2. پپتیدها و فاکتورهای رشد: برای حمایت از بازسازیکلاژن بدون نگرانی از تداخلات اسیدی

3. نیاسینامید: برای کاهش قرمزی والتهاب همزمان با بهبود عملکرد سد دفاعی پوست

۴.۶. احتیاطات و موارد منع مصرف نسبی

PHAsبه طور کلی ایمن هستند، اما در موارد زیر باید با احتیاط مصرف شوند:

زخم باز یا پوست آسیب دیده : هرچند لایه برداری ملایمی دارند، اما نباید بر روی زخم فعال استفاده شوند

التهاب شدید : در طول شعله ور شدن اگزما شدید یا درماتیت سبورئیک فعال، استفاده باید موقتاًمتوقف شود تا التهاب فروکش کند

حساسیت به لاکتوز: در مواردی بسیار نادر، افراد دارای حساسیت شدید به مشتقات شیر ممکن است واکنش نشان دهند (اگرچه PHAs از نظر ساختارشیمیایی با پروتئین های شیر متفاوت هستند)

۷. جمع بندی نهایی

پلی هیدروکسیاسیدها(PHAs) نسل نوین و موفقی از مواد فعال مراقبت از پوست هستند که به طور مؤثر مشکل اصلی پوستهای حساس—یعنی نیاز به جوانسازی بدون تحریک—را حل می کنند.

ویژگی های کلیدی آنها شامل:

.1 لایه برداری فوقالعاده ملایم به دلیل اندازه مولکولی بزرگ.

2 .خاصیت هومکتانت (جاذب رطوبت ) که منجر به آبرسانی پایدار میشود.

3 .عملکرد آنتی اکسیدانیکه به محافظت در برابر پیری محیطی کمک میکند.

کاربرد اثبات شده ی غلظتهای ۴٪ در محصولات حساس دور چشم و ۵٪ در مرطوب کننده های روزانه، نشان میدهد که PHAs با ایجاد تعادل ایده آل بین اثربخشی و تحمل پذیری، جایگاه ویژه ای در فرمولاسیونهای پیشرفته پوستهای حساس پیدا کرده اند و نویدبخش راهکاری ایمن برای دستیابی به پوستی جوان، مرطوب و یکنواخت هستند.

منبع: لابراتوار دکتر اخوی

کلمات کلیدی